Ernst Fuchs – austriacki malarz i współtwórca Wiedeńskiej Szkoły Realizmu Fantastycznego

13 lutego 1930 roku urodził się Ernst Fuchs – austriacki malarz, grafik, rzeźbiarz, scenograf i ilustrator, współzałożyciel tzw. Wiedeńskiej Szkoły Realizmu Fantastycznego. Rocznica jego urodzin to dobra okazja, by przypomnieć postać artysty, który konsekwentnie budował własny, rozpoznawalny świat wyobraźni, łączący tradycję dawnych mistrzów z symboliką, mistyką i estetyką surrealizmu.

Fuchs przyszedł na świat w Wiedniu w rodzinie o mieszanych korzeniach – jego ojciec był Żydem, matka katoliczką. W czasie II wojny światowej, ze względu na żydowskie pochodzenie ojca, znalazł się w niebezpiecznej sytuacji; ojciec zginął w obozie koncentracyjnym. Młody Ernst przetrwał wojnę, a doświadczenia tego okresu odcisnęły piętno na jego późniejszej twórczości, w której często powracały motywy religijne, apokaliptyczne i egzystencjalne.

Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, gdzie zetknął się z innymi artystami poszukującymi odmiennej drogi niż dominująca wówczas abstrakcja. Wraz z m.in. Rudolfem Hausnerem, Arikiem Brauerem i Wolfgangiem Hutterem współtworzył Wiedeńską Szkołę Realizmu Fantastycznego. Artyści ci nawiązywali do techniki dawnych mistrzów – starannego rysunku, laserunkowej, wielowarstwowej techniki malarskiej – ale wypełniali swoje obrazy wizjami przypominającymi sny, pełnymi symboli zaczerpniętych z Biblii, mitologii i ezoteryki.

Twórczość Fuchsa jest natychmiast rozpoznawalna: wydłużone, manierystyczne postacie, bogato zdobione stroje, ornamentalne tła i intensywne, nasycone barwy. Często przedstawiał sceny o charakterze religijnym, ale interpretowane w sposób daleki od tradycyjnej ikonografii. Inspirował się zarówno chrześcijaństwem, jak i judaizmem, interesował się mistycyzmem oraz symboliką różnych kultur. Jego obrazy bywają gęste od znaczeń, niekiedy niepokojące, balansujące na granicy sacrum i profanum.

W latach 50. i 60. podróżował po Europie i Stanach Zjednoczonych. Mieszkał m.in. w Paryżu, gdzie zetknął się z kręgiem surrealistów. Choć formalnie nie należał do tej grupy, jego sztuka bywa z surrealizmem zestawiana – przede wszystkim ze względu na oniryczny charakter i swobodę w łączeniu motywów. Jednocześnie Fuchs pozostał wierny klasycznemu warsztatowi, podkreślając znaczenie rzemiosła i technicznej precyzji.

Zajmował się także rzeźbą, grafiką, projektowaniem scenografii oraz architekturą wnętrz. Jednym z najbardziej znanych miejsc związanych z artystą jest willa Otto Wagnera w Wiedniu, którą Fuchs nabył i przekształcił w swoje muzeum. Przestrzeń ta, podobnie jak jego obrazy, stała się manifestacją wyobraźni artysty – pełną dekoracyjnych detali, złoconych elementów i symbolicznych przedstawień.

Ilustrował książki, projektował plakaty, a jego prace trafiały na wystawy w Europie, USA i Azji. Zyskał grono oddanych odbiorców, choć jego sztuka nie zawsze spotykała się z jednogłośnym uznaniem krytyków. Dla jednych była odważnym rozwinięciem tradycji symbolizmu i manieryzmu, dla innych – nadmiarem formy i znaczeń. Niezależnie od ocen, Fuchs przez dekady konsekwentnie rozwijał własny język wizualny.

Zmarł w 2015 roku w wieku 85 lat. Pozostawił po sobie rozległy dorobek artystyczny oraz wyraźny ślad w historii sztuki powojennej Austrii. W rocznicę jego urodzin warto przyjrzeć się jego obrazom raz jeszcze – nie jako zagadkom do rozwiązania, ale jako świadectwu wyobraźni, która nie godziła się na uproszczenia i nie szukała kompromisów z dominującymi trendami.

(fot. Wikipedia)
#ErnstFuchs