Tassos: mistrz greckiego drzeworytu XX wieku i jego wpływ na sztukę i społeczeństwo
Grecka grafika XX wieku ma swoją wyrazistą, ciemno zarysowaną twarz – to twarz wycięta dłutem w drewnie, zbudowana z ostrych kontrastów czerni i bieli, mocna jak przekaz, który niesie. Tassos należał do artystów, którzy uczynili z techniki drzeworytu narzędzie opowieści o narodzie, oporze i codzienności. Jego prace trudno pomylić z innymi: syntetyczne, oszczędne w środkach, a jednocześnie nasycone emocją i wyrazistą linią.
Urodził się 25 marca 1914 roku – dzisiaj przypada rocznica jego urodzin – i przyszedł na świat jako Anastasios Alevizos. Studiował w Ateńskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie szybko zwrócił uwagę jako twórca graficzny. To właśnie grafika warsztatowa stała się jego głównym językiem artystycznym. Drzeworyt, z jego wymagającą dyscypliną i surowością, idealnie odpowiadał jego temperamentowi oraz przekonaniu, że sztuka nie powinna być dekoracją, lecz świadectwem.
Twórczość Tassosa silnie naznaczyła historia Grecji XX wieku. Okres okupacji podczas II wojny światowej oraz późniejsze napięcia polityczne znalazły odbicie w jego pracach. Artysta był związany z ruchem oporu, a jego grafiki z tamtych lat nie są jedynie artystyczną interpretacją wydarzeń – mają wymiar dokumentu emocjonalnego. Przedstawiał ludzi pracy, sceny oporu, twarze pełne determinacji. Operował skrótem, kontrastem, czystą formą, dzięki czemu przekaz stawał się czytelny i mocny.
Charakterystyczna dla niego była umiejętność budowania dramatyzmu bez zbędnych detali. Czarne, zwarte plamy i rytmiczne cięcia dłuta tworzyły kompozycje o niemal monumentalnym charakterze, nawet jeśli przedstawiały pojedynczą postać. W jego pracach widać inspirację tradycją bizantyjską i ludową, ale też nowoczesne myślenie o plakacie i grafice użytkowej. Tassos projektował również znaczki pocztowe i elementy identyfikacji wizualnej, w których zachowywał swój surowy, rozpoznawalny styl.
Jednym z najbardziej znanych aspektów jego dorobku są przedstawienia związane z antyfaszystowskim ruchem młodzieżowym EPON. Wizerunki tworzone przez Tassosa funkcjonowały nie tylko jako dzieła sztuki, ale także jako znaki wizualne wspólnoty i oporu (fot. Wikipedia). Jego linia była zdecydowana, jakby wykuwana – niosła w sobie ciężar czasu, w którym powstawała.
Po wojnie kontynuował działalność artystyczną i pedagogiczną, pozostając wierny przekonaniu, że grafika może być medium społecznym. Nie interesowała go sztuka oderwana od rzeczywistości. Nawet gdy tematyka jego prac stawała się bardziej uniwersalna – pejzaże, motywy mitologiczne, sceny z życia codziennego – wciąż wyczuwało się w nich napięcie między jednostką a historią.
Zmarł w 1985 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który do dziś zajmuje ważne miejsce w historii greckiej sztuki współczesnej. Jego prace znajdują się w muzeach i kolekcjach publicznych, a także w przestrzeni zbiorowej pamięci – jako obrazy czasu walki, nadziei i odbudowy. Tassos pokazał, że w czerni i bieli można zmieścić cały dramat i siłę ludzkiego doświadczenia.
#Tassos