Giovanni Giacometti: wpływowy malarz postimpresjonistyczny ze Szwajcarii

Szwajcarskie malarstwo przełomu XIX i XX wieku nie byłoby takie samo bez Giovanniego Giacomettiego – artysty, który potrafił połączyć postimpresjonistyczną wrażliwość koloru z alpejskim krajobrazem i osobistą, intymną obserwacją świata. Jego obrazy rozświetlone są czystą barwą, a jednocześnie zakorzenione w codzienności małych miejscowości Gryzonii. Tworzył poza wielkimi centrami artystycznymi, lecz jego nazwisko na trwałe zapisało się w historii europejskiego malarstwa.

Giovanni Giacometti urodził się 7 marca 1868 roku w Stampa, w kantonie Gryzonia – i to właśnie dziś przypada rocznica jego urodzin. Dorastał w regionie, który później stał się jednym z głównych tematów jego twórczości. Górskie pejzaże, doliny, światło odbijające się od śniegu czy rytm pracy lokalnej społeczności wracały w jego obrazach przez całe życie. Choć początkowo kształcił się w Monachium, a później pozostawał pod wpływem francuskich postimpresjonistów, nigdy nie zerwał z doświadczeniem miejsca, z którego pochodził.

W czasie studiów w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium zetknął się z nowoczesnymi prądami artystycznymi. W kolejnych latach na jego twórczość oddziaływał symbolizm oraz dywizjonizm, widoczny szczególnie w sposobie operowania czystą, kładzioną obok siebie plamą barwną. Kolor stał się dla niego środkiem budowania formy i przestrzeni. Zamiast akademickiego modelunku wybierał światło i kontrast. Jego obrazy pulsują intensywnymi czerwieniami, błękitami i zieleniami, ale nigdy nie są dekoracyjne w pustym sensie – barwa służy opisowi rzeczywistości.

Ważnym aspektem jego twórczości są portrety, w tym liczne autoportrety. Widać w nich skupienie, pewien rodzaj surowości i spokoju. Nie budował wizerunku artysty jako outsidera czy ekscentryka. Patrzył na siebie wprost, podobnie jak patrzył na ludzi ze swojego otoczenia. Sportretował także swoją rodzinę – a trzeba pamiętać, że był ojcem Alberta Giacomettiego, jednego z najwybitniejszych rzeźbiarzy XX wieku. Dom Giacomettich był miejscem żywej wymiany myśli i sztuki; twórczość ojca stanowiła dla syna jeden z pierwszych, naturalnych punktów odniesienia.

Choć działał w czasie, gdy Europa doświadczała gwałtownych przemian artystycznych – od impresjonizmu po rodzący się ekspresjonizm – pozostał wierny własnej drodze. Nie interesowało go burzenie porządku dla samej prowokacji. Eksperymentował z kolorem i formą, lecz zachowywał czytelność motywu. Malował pejzaże, wnętrza, sceny rodzajowe. W jego obrazach uwagę przyciąga światło – ostre, zimowe, górskie albo miękkie, letnie, rozlane po łąkach i zboczach.

Jako jedna z kluczowych postaci szwajcarskiej sceny artystycznej współtworzył środowisko nowoczesnych malarzy w swoim kraju. Współpracował z innymi artystami i uczestniczył w wystawach, które stopniowo umacniały pozycję nowej sztuki w Szwajcarii. Nie był twórcą zamkniętym w pracowni – pozostawał aktywny, zaangażowany w życie środowiska artystycznego.

Zmarł 25 czerwca 1933 roku, pozostawiając dorobek, który do dziś jest obecny w muzeach i kolekcjach europejskich. Jego obrazy są świadectwem poszukiwania nowoczesności bez odcinania się od tradycji i miejsca pochodzenia. Pokazują, że nawet w pozornie odosobnionym alpejskim pejzażu może narodzić się sztuka dialogująca z najważniejszymi nurtami swojej epoki.

(fot. Wikipedia)

#GiovanniGiacometti