Mihály Munkácsy: węgierski malarz łączący realizm z międzynarodową sławą XIX wieku

Mihály Munkácsy był jednym z najbardziej rozpoznawalnych węgierskich malarzy XIX wieku i jednym z tych artystów, którym udało się połączyć środkowoeuropejskie korzenie z międzynarodową karierą. Kojarzony z kręgiem szkoły z Barbizon, zasłynął przede wszystkim jako twórca realistycznych scen rodzajowych oraz monumentalnych kompozycji historycznych i religijnych. Jego nazwisko stało się w swoim czasie marką – zarówno w Budapeszcie, jak i w Paryżu.

Urodził się 20 lutego 1844 roku w Munkács (dziś Mukaczewo na Ukrainie). Rocznica jego urodzin to dobra okazja, by przyjrzeć się drodze, która z ubogiego, osieroconego chłopca uczyniła jednego z najlepiej opłacanych malarzy swojej epoki. W dzieciństwie stracił rodziców i wychowywał się u krewnych, a pierwsze kroki zawodowe stawiał jako stolarz. Dopiero później rozpoczął naukę rysunku i malarstwa, początkowo w Peszcie, następnie w Wiedniu i Monachium.

Przełomem w jego karierze okazał się wyjazd do Paryża. Tam zetknął się z kręgiem artystów związanych ze szkołą z Barbizon, którzy odchodzili od akademickiego idealizmu na rzecz uważnej obserwacji natury i codzienności. Munkácsy nie był typowym pejzażystą Barbizon, ale przejął od tego środowiska zamiłowanie do realizmu, nastrojowego światła i bardziej bezpośredniego traktowania tematu. Jego wczesne obrazy, przedstawiające sceny z życia ubogich warstw społecznych, spotkały się z dużym uznaniem krytyków.

Międzynarodową sławę przyniosły mu monumentalne kompozycje religijne, zwłaszcza cykl poświęcony męce Chrystusa – „Chrystus przed Piłatem”, „Golgota” oraz „Ecce Homo”. Dzieła te były wystawiane w wielu krajach Europy i w Stanach Zjednoczonych, przyciągając tłumy widzów. Munkácsy potrafił połączyć rozmach sceny historycznej z realistycznym studium postaci, co odpowiadało gustom publiczności końca XIX wieku.

Choć działał głównie we Francji, pozostawał ważną postacią dla kultury węgierskiej. Jego sukces był powodem do dumy narodowej w czasach, gdy Węgry funkcjonowały w ramach monarchii austro‑węgierskiej. Otrzymywał liczne zamówienia, odznaczenia i wyróżnienia, a jego prace trafiały do prestiżowych kolekcji.

Zmarł 1 maja 1900 roku w Endenich w Niemczech, po długiej chorobie. Z dzisiejszej perspektywy jego twórczość bywa oceniana różnie – część historyków sztuki widzi w niej przykład mistrzowskiego realizmu i sprawnego warsztatu, inni zwracają uwagę na jej akademicki charakter. Niezależnie od tych ocen, Munkácsy pozostaje jednym z najważniejszych węgierskich malarzy XIX stulecia i artystą, którego obrazy nadal przyciągają uwagę widzów.

(fot. Wikipedia)
#MihályMunkácsy