Rocznica urodzin Constantina Brâncușiego: wpływowy rzeźbiarz sztuki nowoczesnej i minimalizmu
Dziś przypada rocznica urodzin Constantina Brâncușiego (ur. 19 lutego 1876 r.), rumuńsko‑francuskiego rzeźbiarza, malarza i fotografa, jednego z najważniejszych twórców sztuki nowoczesnej XX wieku. Urodzony w miejscowości Hobița w Rumunii, w rodzinie chłopskiej, przeszedł drogę od pracy fizycznej i nauki rzemiosła do statusu artysty, który trwale zmienił sposób myślenia o rzeźbie.
Edukację artystyczną rozpoczął w Szkole Rzemiosł i Sztuk Pięknych w Krajowie, a następnie kontynuował ją w Narodowej Szkole Sztuk Pięknych w Bukareszcie. W 1904 roku wyjechał do Paryża – ówczesnej stolicy artystycznego świata. Przez krótki czas pracował w pracowni Auguste’a Rodina, jednak szybko zrezygnował, uznając, że „w cieniu wielkiego drzewa nic nie rośnie”. To zdanie dobrze oddaje jego determinację w poszukiwaniu własnego języka formalnego.
Brâncuși odszedł od realistycznej, szczegółowej formy typowej dla XIX‑wiecznej rzeźby. Zamiast tego skoncentrował się na upraszczaniu kształtu i wydobywaniu istoty przedstawianego motywu. Interesowała go synteza, czysta linia, rytm i proporcja. Jego prace, takie jak „Pocałunek”, „Śpiąca muza”, „Nowonarodzony” czy słynna seria „Ptak w przestrzeni”, stały się przykładami redukcji formy do niemal abstrakcyjnego znaku, który mimo uproszczenia zachowuje sugestywną siłę wyrazu.
Charakterystyczne dla jego twórczości było dążenie do doskonałości powierzchni – gładkiej, wypolerowanej, odbijającej światło. Materiał – kamień, marmur, brąz czy drewno – nie był dla niego jedynie tworzywem, lecz integralnym elementem dzieła. Cokół przestawał być podporą, a stawał się częścią kompozycji. W wielu realizacjach granica między rzeźbą a jej podstawą zaciera się, tworząc spójną, przemyślaną całość.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zespołów jego prac jest monumentalny kompleks w Târgu Jiu w Rumunii, powstały w latach 30. XX wieku. Składają się na niego m.in. „Kolumna bez końca”, „Brama Pocałunku” i „Stół Milczenia”. Te realizacje w przestrzeni publicznej pokazują, że jego język formalny – mimo swojej prostoty – sprawdzał się także w skali monumentalnej.
Brâncuși był również aktywnym fotografem. Dokumentował własne rzeźby, eksperymentując ze światłem i kadrem, traktując fotografię jako narzędzie współtworzące percepcję dzieła. Dzięki temu kontrolował sposób, w jaki jego prace były odbierane i reprodukowane w świecie sztuki.
W 1955 roku otrzymał obywatelstwo francuskie, a po śmierci w 1957 roku jego paryska pracownia – zgodnie z testamentem – została przekazana państwu francuskiemu. Dziś można ją oglądać w rekonstrukcji przy Centre Pompidou w Paryżu. To wyjątkowe miejsce, w którym układ rzeźb, narzędzi i przestrzeni odzwierciedla sposób myślenia artysty o relacjach między formami.
Twórczość Brâncușiego wywarła ogromny wpływ na rozwój rzeźby modernistycznej i minimalizmu. Jego konsekwentne poszukiwanie prostoty oraz przekonanie, że forma powinna oddawać istotę rzeczy, a nie jej zewnętrzny wygląd, do dziś inspirują kolejne pokolenia artystów.
(fot. Wikipedia)
#ConstantinBrâncuși