Grant Wood – życie i twórczość pioniera realizmu regionalnego w Ameryce

Dziś, 13 lutego, przypada rocznica urodzin Granta Wooda, urodzonego 13 lutego 1891 roku w Anamosa w stanie Iowa – amerykańskiego malarza i pedagoga, jednego z najważniejszych przedstawicieli realizmu regionalnego w sztuce Stanów Zjednoczonych.

Wood dorastał na farmie w środkowym zachodzie USA, co miało ogromny wpływ na jego twórczość. Po śmierci ojca w 1901 roku przeniósł się z rodziną do Cedar Rapids. Już jako młody człowiek wykazywał talent plastyczny i podjął studia artystyczne w Minneapolis School of Design and Handicraft oraz w Art Institute of Chicago. Wielokrotnie podróżował do Europy, gdzie zetknął się z różnymi nurtami malarstwa – od impresjonizmu po postimpresjonizm i malarstwo dawnych mistrzów niderlandzkich. Szczególne wrażenie zrobiła na nim precyzja i klarowność techniczna malarzy północnego renesansu, co później znalazło odzwierciedlenie w jego własnym stylu.

Najbardziej rozpoznawalnym dziełem Wooda pozostaje „American Gothic” z 1930 roku – obraz przedstawiający surową parę stojącą przed drewnianym domem w stylu gotyku ciesielskiego. Inspiracją dla budynku był rzeczywisty dom w Eldon w stanie Iowa. Modelami zostali siostra artysty, Nan Wood Graham, oraz jego dentysta, Byron McKeeby. Obraz szybko stał się ikoną amerykańskiej kultury wizualnej. Interpretowany bywał na wiele sposobów: jako afirmacja wartości prowincjonalnej Ameryki, jako subtelna ironia wobec jej konserwatyzmu albo jako niejednoznaczny portret ludzi zakorzenionych w tradycji. Niezależnie od odczytań, kompozycja, precyzja detalu i charakterystyczna stylizacja uczyniły z niego jedno z najczęściej reprodukowanych dzieł sztuki XX wieku.

Grant Wood był jednym z filarów amerykańskiego regionalizmu – nurtu rozwijającego się w latach 30., który koncentrował się na przedstawianiu życia codziennego amerykańskich prowincji, w opozycji do dominujących w Europie awangardowych eksperymentów. Obok Thomasa Harta Bentona i Johna Steuarta Curry’ego tworzył wizję sztuki zakorzenionej w lokalnym pejzażu i doświadczeniu społecznym. W jego obrazach – takich jak „Stone City, Iowa” czy „Daughters of Revolution” – widać wyraźne zainteresowanie strukturą krajobrazu, rytmem pól uprawnych, uporządkowaną architekturą małych miasteczek oraz charakterystycznym typem portretu, w którym postaci przedstawione są frontalnie, z wyraźnym konturem i chłodną obserwacją.

Wood pracował także jako nauczyciel akademicki. Był związany z University of Iowa, gdzie wykładał sztukę i angażował się w organizację życia artystycznego regionu. W okresie Wielkiego Kryzysu aktywnie uczestniczył w projektach wspierających artystów w ramach federalnych programów zatrudnienia, co wpisywało jego działalność w szerszy kontekst amerykańskiej polityki kulturalnej lat 30.

Choć często kojarzony przede wszystkim z „American Gothic”, jego dorobek jest znacznie bogatszy i obejmuje zarówno malarstwo olejne, jak i grafikę oraz projekty scenograficzne. Charakterystyczna dla Wooda jest gładka, niemal emaliowana powierzchnia obrazu, wyraźny rysunek i dbałość o szczegół, które nadają jego pracom specyficzne napięcie między realizmem a stylizacją. W jego przedstawieniach amerykańska prowincja nie jest ani sielanką, ani krytyczną karykaturą – raczej starannie skonstruowaną wizją świata, który artysta znał z własnego doświadczenia.

Grant Wood zmarł 12 lutego 1942 roku, dzień przed swoimi 51. urodzinami. Pozostawił po sobie obrazy, które na trwałe wpisały się w kanon sztuki amerykańskiej i do dziś funkcjonują jako ważny punkt odniesienia w dyskusjach o tożsamości kulturowej Stanów Zjednoczonych.

(fot. Wikipedia)
#GrantWood