Giovanni Battista Piazzetta: mistrz mrocznego baroku i jego dziedzictwo w weneckim malarstwie XVIII wieku

13 lutego 1682 roku urodził się Giovanni Battista Piazzetta – włoski malarz i rysownik okresu późnego baroku, jeden z ważniejszych przedstawicieli szkoły weneckiej XVIII wieku. Dzisiejsza rocznica jego urodzin to dobra okazja, by przyjrzeć się twórczości artysty, który wypracował rozpoznawalny, mroczny i nasycony emocjonalnie styl, wyraźnie odróżniający się od jaśniejszego, dekoracyjnego malarstwa wielu jego weneckich współczesnych.

Piazzetta przyszedł na świat w Wenecji w rodzinie rzeźbiarza Giacoma Piazzetty. Początkowo uczył się w pracowni ojca, co miało wpływ na jego późniejsze wyczucie formy i plastyczność przedstawianych postaci. Następnie kształcił się u Antonio Molinariego, a kluczowym etapem jego rozwoju był wyjazd do Bolonii i nauka u Giuseppe Marii Crespiego. Właśnie tam zetknął się z bardziej dramatycznym światłocieniem i naturalistycznym podejściem do tematu, które silnie wpłynęły na jego dojrzały styl.

Twórczość Piazzetty wyróżnia intensywny kontrast światła i cienia. Artysta chętnie operował głębokimi, nasyconymi brązami i czerniami, z których wyłaniają się twarze i sylwetki postaci. Ten rodzaj chiaroscuro nadawał scenom religijnym i rodzajowym szczególnej dramaturgii. W jego obrazach nie ma lekkości i pastelowej elegancji znanej z prac Giovanniego Battisty Tiepola. Zamiast tego pojawia się skupienie na emocjach, gestach i psychologii postaci.

Malował przede wszystkim obrazy o tematyce religijnej – ołtarzowe kompozycje dla kościołów Wenecji i północnych Włoch – ale tworzył także sceny rodzajowe oraz alegoryczne. W jego przedstawieniach świętych czy postaci biblijnych widać wyraźne zainteresowanie ludzką twarzą i indywidualnym charakterem modeli. Nie idealizował ich w przesadny sposób; często nadawał im rysy zwykłych ludzi, co zbliżało odbiorcę do przedstawianej historii.

Równie istotną częścią dorobku Piazzetty są rysunki. Był cenionym rysownikiem, a jego studia wykonane czarną kredą na papierze zyskały dużą popularność już za jego życia. Prace te pokazują jego swobodę w budowaniu światłocienia oraz umiejętność oddania struktury ciała i tkaniny za pomocą subtelnych przejść tonalnych. Dziś znajdują się w najważniejszych kolekcjach muzealnych Europy i Stanów Zjednoczonych.

Piazzetta prowadził także pracownię, w której kształcił młodych artystów. Wśród jego uczniów znalazł się m.in. Giovanni Battista Tiepolo, który obrał zupełnie inną drogę stylistyczną, ale przejął od mistrza pewną solidność warsztatową i umiejętność budowania kompozycji. To zestawienie dwóch osobowości dobrze pokazuje różnorodność weneckiego malarstwa XVIII wieku.

Artysta był również związany z działalnością wydawniczą. Współpracował przy ilustrowaniu książek, a jego projekty graficzne przyczyniły się do popularyzacji jego nazwiska poza Wenecją. Rozgłos przyniosły mu także ryciny wykonane na podstawie jego rysunków i obrazów, które krążyły w europejskim obiegu artystycznym.

Giovanni Battista Piazzetta zmarł w 1754 roku w Wenecji, pozostawiając po sobie bogaty dorobek malarski i rysunkowy. Choć przez pewien czas pozostawał w cieniu bardziej efektownych twórców epoki, dziś jest ceniony za konsekwencję stylistyczną, umiejętność operowania światłem i skupienie na ludzkiej ekspresji.

(fot. Wikipedia)
#GiovanniBattistaPiazzetta