María Blanchard: nieoceniona artystka École de Paris i jej wpływ na kubizm

María Blanchard zapisała się w historii sztuki jako jedna z najważniejszych postaci École de Paris, a zarazem artystka, której twórczość długo pozostawała w cieniu bardziej rozpoznawalnych nazwisk awangardy. Hiszpanka, związana z paryskim środowiskiem kubistów, wypracowała własny, wyrazisty język malarski – oparty na geometryzacji form, ale jednocześnie nasycony emocjonalnym napięciem i skupieniem na człowieku.

Urodziła się 6 marca 1881 roku w Santander – dziś przypada rocznica jej urodzin. Od najmłodszych lat zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi, będącymi skutkiem deformacji kręgosłupa. Choroba miała wpływ nie tylko na jej życie prywatne, lecz także na sposób postrzegania świata. W jej obrazach często pojawiają się postaci zamknięte w sobie, skupione, wycofane – jakby obecne bardziej w wewnętrznym niż zewnętrznym pejzażu.

Blanchard studiowała w Madrycie, a następnie przeniosła się do Paryża, który na początku XX wieku był centrum artystycznych przemian. Tam zetknęła się ze środowiskiem kubistów i nawiązała kontakty z takimi twórcami jak Juan Gris czy Diego Rivera. Wpływ kubizmu jest w jej pracach widoczny szczególnie w pierwszym etapie paryskiej kariery – w syntetycznych kompozycjach, uproszczonych bryłach i rozbiciu perspektywy. Nie była jednak epigonką; jej malarstwo wyróżniało się bardziej stonowaną paletą barw i wyraźnym skupieniem na psychologii postaci.

W przeciwieństwie do wielu artystów awangardy nie interesowała jej czysta formalna gra. Nawet gdy stosowała kubistyczne środki wyrazu, tworzyła obrazy nasycone humanistycznym niepokojem. Portrety dzieci, kobiet, sceny wnętrz – wszystko to budowane było z mocnych, geometrycznych struktur, ale jednocześnie pozostawało poruszająco intymne. Krytycy zwracają uwagę, że z czasem jej twórczość przeszła ewolucję w stronę większej figuratywności i czytelności form, bez całkowitego zerwania z doświadczeniem kubizmu.

École de Paris nie była jednolitą grupą, lecz raczej środowiskiem artystów z różnych krajów, którzy tworzyli w stolicy Francji. Blanchard była jedną z niewielu kobiet aktywnie uczestniczących w tym kręgu na równych prawach. Wystawiała swoje prace w prestiżowych galeriach, zdobywała uznanie krytyków i kolekcjonerów. Jednocześnie jej życie prywatne naznaczone było samotnością i problemami zdrowotnymi, które nasilały się z biegiem lat.

Zmarła 5 kwietnia 1932 roku w Paryżu. Przez długi czas jej dorobek pozostawał mniej znany niż twórczość jej paryskich współpracowników, jednak współczesne badania nad rolą kobiet w awangardzie XX wieku przywracają jej należne miejsce w historii sztuki. Dziś jej obrazy można oglądać w najważniejszych muzeach Europy, a kolejne wystawy monograficzne pokazują, jak istotnym i oryginalnym głosem była w debacie o kształcie nowoczesnego malarstwa.

Jej twórczość stanowi dowód na to, że kubizm nie był wyłącznie eksperymentem formalnym, lecz mógł stać się narzędziem opowiadania o kruchości, izolacji i napięciu wpisanym w ludzką egzystencję. (fot. Wikipedia) #MaríaBlanchard