Samuel Lover – wszechstronny artysta XIX wieku w irlandzkiej kulturze

Samuel Lover był jedną z tych XIX‑wiecznych postaci, które trudno zamknąć w jednej definicji. Kompozytor, pisarz, malarz, ilustrator, satyryk – człowiek-instytucja irlandzkiej kultury pierwszej połowy XIX wieku. Działał w czasie, gdy Irlandia intensywnie poszukiwała własnego głosu artystycznego, a jednocześnie pozostawała pod silnym wpływem brytyjskiego rynku wydawniczego i muzycznego. Lover potrafił poruszać się między tymi światami z wyraźną lekkością, łącząc lokalny koloryt z formami przystępnymi dla szerokiej publiczności.

Urodził się 24 lutego 1797 roku w Dublinie – dziś przypada rocznica jego urodzin. Dorastał w mieście o bogatych tradycjach muzycznych i teatralnych, co bez wątpienia wpłynęło na jego zainteresowania. Początkowo kształcił się jako malarz portrecista i miniaturzysta. Zanim zdobył rozgłos jako autor piosenek czy powieści, funkcjonował w środowisku artystycznym stolicy Irlandii jako ceniony portrecista. Jego wykształcenie plastyczne było zresztą widoczne później w działalności literackiej – ilustrował własne książki, dbając o wizualny wymiar opowieści.

Największą popularność przyniosły mu jednak pieśni i ballady, które trafiały w gust zarówno irlandzkiej publiczności, jak i odbiorców w Anglii. Tworzył utwory osadzone w tradycji ludowej, często stylizowane na autentyczne pieśni irlandzkie, pełne humoru, ciepła i obserwacji codziennego życia. Jedną z jego najbardziej znanych kompozycji jest „The Angel’s Whisper”, pieśń, która zdobyła ogromną popularność w epoce wiktoriańskiej i przez długi czas funkcjonowała w repertuarze domowego muzykowania.

Lover był też autorem powieści i opowiadań, w których wykorzystywał znajomość irlandzkich realiów społecznych. Pisał o mieszkańcach wsi i małych miasteczek, o ich przywarach, ambicjach i absurdach codzienności. Nie uciekał od humoru – przeciwnie, ironia i lekka satyra stanowiły ważny element jego stylu. W czasach, gdy literatura irlandzka bywała przesycona romantycznym obrazem narodowej krzywdy, Lover proponował coś bardziej przyziemnego: portret społeczeństwa z jego śmiesznostkami i sprzecznościami.

Istotnym etapem jego kariery była przeprowadzka do Londynu w latach 30. XIX wieku. Tam rozwinął działalność pisarską i muzyczną, publikując w czasopismach oraz wydając kolejne książki. Londyn dawał większe możliwości finansowe i wydawnicze, ale jednocześnie wymagał dostosowania się do gustów szerszej, mniej lokalnej publiczności. Lover potrafił wykorzystać egzotykę „irlandzkości” jako atut – jego utwory wpisywały się w zapotrzebowanie na barwne, regionalne historie z nutą folkloru.

Jako twórca funkcjonował na styku kultur. Z jednej strony pielęgnował irlandzkie motywy muzyczne i literackie, z drugiej – działał w centrum brytyjskiego rynku sztuki. Ta podwójna tożsamość była charakterystyczna dla wielu artystów irlandzkich XIX wieku. Lover nie był rewolucjonistą ani artystą zaangażowanym politycznie wprost; jego twórczość skupiała się raczej na obyczaju, relacjach międzyludzkich i emocjach bliskich codzienności.

Zmarł w 1868 roku, pozostawiając po sobie dorobek rozproszony między muzyką, literaturą i sztukami plastycznymi. Dziś pamiętany jest przede wszystkim jako autor pieśni i prozy o wyraźnym irlandzkim charakterze, choć w swoim czasie był postacią znacznie bardziej wszechstronną. Rocznica jego urodzin to dobra okazja, by przypomnieć, jak wyglądała kariera artysty w epoce, w której nie obowiązywały jeszcze ścisłe granice między dyscyplinami, a twórca mógł swobodnie przechodzić od partytury do sztalugi i od powieści do sceny koncertowej.

(fot. Wikipedia)
#SamuelLover