Zahrtmann – malarz losów i namiętności
Wprowadzenie do życia i twórczości Zahrtmanna
Peder Henrik Christian Zahrtmann, znany jako Kristian Zahrtmann, urodził się 31 marca 1843 roku w Rønne na wyspie Bornholm, a zmarł 22 czerwca 1917 roku na Frederiksbergu. Był jednym z najważniejszych duńskich malarzy XIX i początku XX wieku. Jego twórczość, zarówno artystyczna, jak i pedagogiczna, pozostawiła trwały ślad w historii duńskiej sztuki. W tym artykule przyjrzymy się życiu i osiągnięciom tego wybitnego artysty, którego działalność miała ogromny wpływ na kilka pokoleń duńskich malarzy.
Młodość i edukacja
Zahrtmann rozpoczął swoją edukację artystyczną po ukończeniu Rønne Realskole, a następnie Sorø Akademi. Już wtedy mieszkał w rodzinie, której córka była malarką, co prawdopodobnie wpłynęło na jego zainteresowanie sztuką. W 1863 roku rozpoczął naukę w Tekstilinstituttet, a następnie kontynuował swoje studia na Akademii Sztuk Pięknych w Kopenhadze od 1864 do 1868 roku, kształcąc się pod kierunkiem takich mistrzów jak Wilhelm Marstrand i Frederik Vermehren.
Fascynacja Leonorą Christiną
Kluczowym etapem w karierze Zahrtmanna było jego zainteresowanie postacią Leonory Christiny, córki króla Chrystiana IV, która była centralnym punktem jego twórczości na przestrzeni wielu lat. Artysta stworzył około 20 dzieł inspirowanych jej dramatycznym życiem, opierając się na jej autobiografii „Jammers Minde”. Obrazy takie jak „Leonora Christina w więzieniu” czy „Leonora Christina opuszcza więzienie” stały się tymi, które na stałe przypieczętowały jego reputację jako jednego z najwybitniejszych mistrzów swojego czasu.
Wpływowa rola edukatora
W 1882 roku Zahrtmann był jednym z założycieli szkoły artystycznej Kunstnernes Studieskole, gdzie od 1885 roku pracował jako nauczyciel, co ostatecznie doprowadziło do tego, że szkoła zyskała miano „szkoły Zahrtmanna”. Jego postawa edukatorska była kontrastem do tradycyjnych nauk na Akademii Sztuk Pięknych, gdzie promował indywidualność i rozwój osobistych ścieżek twórczych każdego z jego studentów. Prowadził liczne wyjazdy studyjne do europejskich galerii i muzeów, inspirując młodych artystów do poszukiwania własnych dróg w sztuce.
Włochy i Civita d’Antino
Wyjazdy do Włoch były dla Zahrtmanna nie tylko okazją do inspiracji, ale również momentem odświeżenia swojej twórczości. Wielokrotnie odwiedzał małą miejscowość Civita d’Antino, gdzie przyczynił się do powstania kolonii artystycznej, a lokalna społeczność nadała mu tytuł honorowego obywatela. Jego prace z tego okresu, takie jak „Aspasia przy popiersiu swojego syna”, pokazują jak silny wpływ miał ten kraj na jego dzieła.
Kwestia seksualności i skandale
Życie osobiste Zahrtmanna, szczególnie jego relacje z kobietami, były tematem licznych spekulacji. Był blisko związany tylko z dwiema kobietami: swoją matką i Leonorą Christiną. Nieomal obcesowy sposób, w jaki prezentował męskie ciało na obrazach, szczególnie w dziele „Adam w Raju”, wzbudził kontrowersje i podejrzenia o jego homoseksualizm, co było tematem głośnych dyskusji po jego śmierci.
Zahrtmann w ocenie pośmiertnej
Ocena twórczości Zahrtmanna znacząco zmieniła się po jego śmierci. Początkowo ceniony za swoje historyczne i emocjonalne podejście do sztuki, z czasem jego eksperymenty z kolorystyką, szczególnie w zakresie zastosowania komplementarnych zestawień, umocniły jego pozycję jako jednego z najbardziej oryginalnych artystów swojej epoki. Dzieła takie jak barwne „Det mystiske Bryllup” długo były najbardziej kosztownymi dziełami sztuki duńskiej.
Zahrtmann pozostawił po sobie bogate dziedzictwo nie tylko poprzez swoje obrazy, ale również jako wpływowy nauczyciel i pionier nowych podejść w edukacji artystycznej.
tagi: Kristian Zahrtmann, duńska sztuka, historia sztuki